راهنمای جامع تحلیل کسب و کار به کمک ماتریس SWOT

در این مقاله یکی از روش های جامع و رایج تحلیل وضعیت کسب و کار با عنوان ماتریس SWOT را مورد بررسی قرار می دهیم.


قبل از هر چیز اجازه دهید نکته ای را به شما بگوییم. در بحث تحلیل و آنالیز کسب و کار به کمک جدول یا همان ماتریس SWOT هیچ مقاله را به این اندازه مفید و مختصر پیدا نخواهید یافت! همه مقالات در این زمینه یا به حدی موضوع را مختصر کرده اند که ارزش علمی آنرا کاسته و مخاطبان چیزی از آن یاد نمی گیرند و یا آنچنان موضوع را گسترش داده اند و به بیان جزئیات پرداخته اند که مخاطبان را دچار گیجی و سردرگمی در این زمینه کرده اند.

اما ما در این مقاله میخواهیم این موضوع را به شکل مختصر و در عین حال کامل و جامع مورد بررسی قرار دهیم. در ادامه یاد خواهید گرفت چطونه پرسش‌نامه ماتریس “سوات” را کامل کنید و بر اساس جدول کامل شده و تحلیل وضعیت کسب و کار خود، راهکارهای راهبردی و کاربردی مفیدی را برای بهبود وضعیت خود در پیش بگیرید. با ما همراه باشید!

ماتریس سوات (SWOT) چیست؟

واژه SWOT در واقع مخفف چهار واژه Strengths (توانایی ها)، Weaknesses (کاستی ها)، Opportunities (فرصت ها) و در نهایت Threats (تهدید ها) می باشد. استفاده از این روش تحلیلی هم قبل از ورود به بازار هر کسب و کار و هم برای افزایش راندمان و بازده تبلیغات و بازاریابی برای هر برند می تواند بسیار مهم و حائز اهمیت باشد. این روش، در واقع حکم یک چک آپ کامل برای بررسی وضعیت کسب و کار شما را دارد که با تفسیر صحیح آن، می توانید چندین قدم به اهداف خود برای رسیدن به موفقیت کسب و کارتان نزدیک تر شوید.

این روش تحلیلی در واقع دارای دو مرحله می باشد که مرحله اول همان SWOT یا پر کردن پرسشنامه موقعیت های درونی و بیرونی است و مرحله دوم که TOWS نامیده می شود، تفسیر اطلاعات مرحله اول و ایجاد برنامه راهبردی و کاربردی برای پیشرفت کسب و کار با توجه به اطلاعات به دست آمده است.

خب، قرار شده زیاد وارد جزئیات نشویم تا شما را دچار سردرگمی نکنیم! پس مستقیم برویم سراغ انجام مراحل ذکر شده. البته قبل از آن قول بدهید که این 4 واژه و حروف مخفف آن را در کنار معانیشان به خاطر بسپارید چرا که در ادامه شدیدا با آنها سر و کار خواهیم داشت.

  • Strengths: نقاط قوت یا همان عوامل درونی مثبت که کسب و کار شما را یک پله بالاتر از رقبا قرار می دهد.
  • Weaknesses: نقاط ضعف یا همان عوامل درونی منفی که کسب و کار شما را عقب تر از رقبا قرار می دهد.
  • Opportunities: فرصت‌ها یا عوامل بیرونی مثبت که می توانید در جهت پیشرفت از آنها بهره ببرید.
  • Threats: تهدید‌ها یا موانعی که در این مسیر ممکن سر راه شما قرار بگیرند.

مرحله اول: ایجاد و تکمیل جدول SWOT

آموزش ماتریس SWOT

در اولین مرحله از تحلیل سوات، یک جدول ایجاد کنید و یا یک نمونه آماده را دانلود کنید و سپس چهار مورد گفته شده در آن را تکمیل کنید. به هنگام انجام این کار سعی کنید یک روند تحلیلی دقیق، جامع و منصفانه را از کسب و کار خود در نظر بگیرید و به یک حساب و کتاب ذهنی و سر انگشتی بسنده نکنید. همچنین این کار تا حد امکان باید به صورت تیمی و با حضور همه‌ی اعضا شرکت یا کسب و کار شما صورت بگیرد.

دقت کنید که در تکمیل توانایی ها و کاستی ها باید عوامل تاثیرگذار درونی مانند مسائل مالی درونی (درآمد، بدهی و…) ، مسائل حقوقی، ارتباطات مارکتینگ، منابع فیزیکی و نیرو های انسانی را در نظر بگیرید.

همچنین در تکمیل فرصت ها و تهدید ها باید عوامل تاثیرگذار بیرونی مانند وضعیت بازار، مسائل سیاسی، مسائل مالی بیرونی (مالیات، وام و…) ، تقویم(تاثیر فصول، مناسبت ها و…) را باید در نظر داشته باشید. در ضمن، فراموش نکنید مسئله مهم ارتباطات در زمینه بازاریابی هم جز عوامل درونی و هم عوامل بیرونی ارزیابی می شود.

حال بیایید در قالب یک مثال موضوع را دقیق تر بررسی کنیم:

نقاط قوت (توانایی ها):

ویژگی های مثبت کسب و کار شما نسبت به رقبا که باعث می شود مشتریان، شما را انتخاب کنند چیست؟ چه منابعی در اختیار دارید که می تواند به پیشرفت شما کمک کند؟ این موارد در تحلیل یک رستوران می توانند نکات زیر باشند:

  • قیمت های پایین و رقابتی با در نظر گرفتن سود کافی
  • کیفیت بالای غذا و خدمات ارائه شده به مشتریان
  • حضور در منطقه مناسب و پر رفت و آمد
  • دارای سرمایه کافی و ثبات مالی
  • ارتباطات قوی و برخورد خوب کارمندان با مشتریان
  • وفاداری زیاد بین مشتریان

نقاط ضعف (کاستی ها):

چه چیزی باعث می شود مشتریان، به جای شما به سراغ خرید از رقبای شما بروند؟ آیا با کمبود منابع و تجهیزات مواجه اید؟ سایر نقطه ضعف های شما از دید مشتریان شما چیست؟ در همان مثال رستوران، نقاط ضعف و کاستی ها می توانند عوامل زیر باشند:

  • سرمایه اندک تیم مدیریت
  • عدم ثبات مالی
  • ارتباطات ضعیف و برخورد نامناسب با مشتریان
  • تغییر دادن دائمی کارمندان و اعضای فروش
  • فضای کوچک و محدود رستوران
  • ساختمان قدیمی با نمای زشت

فرصت ها:

وضعیت فعلی بازار چه مزایایی برای شما دارد؟ رویداد های اطرافتان چه فرصت هایی را برای شما ایجاد می کنند؟ چگونه می توانید از نقاط قوت و توانایی هایتان فرصت جدید برای پیشرفت خلق کنید؟ در همان مثال رستوران عوامل زیر می توانند فرصت تلقی شوند:

  • افزایش گردشگران در کشور و یا شهری که در آن فعالیت دارید
  • امکان تبلیغات گسترده در منطقه پر رفت و آمدی که در آن قرار دارید
  • استفاده از قدرت شبکه های اجتماعی برای تبلیغات و معرفی خدمات

تهدید ها:

وضعیت بازار چه تهدید هایی برای شما دارد؟ رقبا چگونه ممکن است به شما آسیب برسانند؟ چگونه ممکن است نقطه ضعف ها و کاستی ها به تهدیدی جدید تبدیل شوند؟ در ادامه مثال رستوران عوامل زیر می توانند تهدید تلقی شوند:

  • ثبات کم و امنیت اقتصادی ضعیف کشور
  • فعالیت رقبای زیاد در اطراف شما

حال که با موفقیت توانستید این جدول را کامل کنید، نوبت به ایجاد یک استراتژی راهبردی و کاربردی مناسب با توجه به تفسیر اطلاعات جدول به دست آمده است.

مرحله دوم: ایجاد استراتژی (TOWS)

استراتژی های راهبردی در SWOT

برای این کار، چهار استراتژی مختلف در پیش دارید که می توانید با توجه به وضعیت کسب و کار خود، از این استراتژی ها برای پیشبرد اهداف تبلیغاتی و بازاریابی خود جهت رسیدن به موفقیت کمک بگیرید.

  • استراتژی‌ تهاجمی SO: استفاده از نقاط قوت و توانایی ها برای بهره برداری از توانایی ها.
  • استراتژی‌ محافظه کارانه WO: استفاده از فرصت ها در جهت رفع کاستی ها و نقطه ضعف ها.
  • استراتژی‌ تدافعی ST: خنثی کردن تهدیدات به کمک توانایی ها و نقاط قوت.
  • استراتژی‌ رقابتی WT: خنثی کردن تهدیدات با به حداقل رساندن کاستی ها و نقطه ضعف ها.

بد نیست برای تسلط بیشتر با بحث TOWS نیز یک مثال عملی را پیش بکشیم. موضوع رستوران را که به یاد دارید؟! بیایید استراتژی های مربوطه را برای آن تفسیر کنیم.

استراتژی‌ تهاجمی SO:

همانطور که گفتیم در این استراتژی باید از نقاط قوت یا همان توانایی های خود استفاده کنید تا به بهترین شکل از فرصت ها استفاده کنید. برای مثال:

  • به کمک ثبات مالی خوب، یک کمپین تبلیغاتی با هدفی خاص (جذب توریست) طراحی کنید.
  • مشتریان وفادار را طی یک کمپین مناسب تشویق کنید که در شبکه های اجتماعی شما را به دوستان خود معرفی کنند.

استراتژی‌ محافظه کارانه WO:

گفتیم که در این استراتژی باید فرصت ها را در جهت رفع کاستی ها و نقطه ضعفها به کار ببرید. برای مثال:

  • برای ارتقا مهارت های ارتباطی کارمندان به ویژه با توریست ها برنامه ای ایجاد کنید.
  • در شبکه های اجتماعی برای افزایش تعلق و روحیه کار تیمی کارمندان گروه های ارتباطی ایجاد کنید.

استراتژی‌ تدافعی ST:

می دانید که در این نوع استراتژی نیز باید از توانایی ها و نقاط قوت در جهت خنثی کردن تهدیدات کمک بگیرید. برای مثال:

  • با تمرکز به مناسب بودن قیمت های خود نسبت به رقبا کمپین های تبلیغاتی ایجاد کنید.
  • با توجه به داشتن مشتریان وفادار برای آنها تخفیفات ویژه در نظر بگیرید.

استراتژی‌ رقابتی WT:

در این استراتژی نیز باید سعی کنید نقطه ضعف های خود را کاهش دهید تا از تبدیل آنها به تهدیدات جدید جلوگیری کنید. برای مثال:

  • می توانید در جهت بهتر کردن نمای ساختمان به دنبال راهکار باشید.
  • همچنین برای بهبود فضای اندک داخل رستوران، می توانید دست به یک سری تعمیرات بزنید.
  • ساختمان خود را تغییر دهید و در ساختمانی مناسب تر از رقبای اطرافتان فعالیت خود را ادامه دهید.

جمع بندی

حال نوبت شماست تا برای کسب و کار خود این جدول ها را ایجاد کنید و به صورت تیمی و با حضور همه ی اعضای موثر در شرکت، آنها را تکمیل و بهترین استراتژی ممکن را برای خود در پیش بگیرید. شک نکنید که این مسئله کمک بسزایی در پیشرفت شما در مسیر موفقیت خواهد کرد.

در پایان می توانید در پایین همین صفحه نظرات خود را با ما در میان بگذارید و ما را در نوشتن آموزش های بعدی یاری کنید. پیروز و سربلند باشید…

    نظرتان را بنویسید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.*